De creatievelingen achter de IT waarvan grote organisaties gebruikmaken, houden hun kennis te veel voor zichzelf. De materie rond het ontwerpen van informatie- en businessarchitecturen is zo complex dat vastleggen en communiceren ondoenlijk is. Bovendien is het voor betrokken functionarissen soms ook wel aantrekkelijk om andere ‘stakeholders’ onwetend te houden.
Door: AG-journalist Rolf Zaal, bron: AG
Onderzoek: 'Kennis delen met collega's'
NWO-onderzoeker Rik Farenhorst promoveerde onlangs op een onderzoek naar mogelijkheden om IT-, enterprise- en softwarearchitecten zo ver te krijgen, hun kennis, inzichten en ervaring wat meer te delen met collega’s en andere belanghebbenden. Tijdens dit onderzoek is intensief samengewerkt met een aantal grote IT-organisaties, waaronder Capgemini BAS, Philips Research, Logica, DNV-CIBIT en stichting Astron.
Klassieke IT-documentatieprobleem
Het probleem dat Farenhorst onderzocht, is de overtreffende trap van de legacy-documentatieproblematiek, die in de jaren tachtig menig bedrijf IT-hoofdbrekens bezorgde: goed opschrijven en documenteren wat er wordt gebouwd komt er meestal niet van. Het gevolg was dat de volgende generatie ontwikkelaars een probleem heeft.
Logica versus gedachtegang
Dat inmiddels klassieke IT-documentatieprobleem is de afgelopen tien jaar enorm uitgedijd. Waar het in de jaren negentig nog hoofdzakelijk ging om de logica achter programmacode, gaat het tegenwoordig om de gedachtegang achter de manier waarop procesmodellen, zakelijke doelen, technische standaarden en referentiearchitecturen met elkaar zijn vervlochten. Bovendien gaat het niet alleen om de keuzes die architecten maken, maar zeker ook om de redenering achter deze keuzes. Een extra complicerende factor daarbij is het aantal betrokkenen en het interdisciplinaire karakter van het architectuurproces. Waar systeemontwikkeling een zaak van IT’ers onder elkaar was (‘nou ja, vooruit, die functioneel analist mag ook meepraten’) is architectuur meer een ‘polderproject’ waarin architecten, bouwers, testers, projecteigenaren en businessstrategen doorlopend inbreng hebben. Dat maakt het achteraf doorzien van architectuurbeslissingen een haast onmogelijke opgave.
ICT-trap
Omdat kennis van IT- en businessarchitectuur voor bedrijven vaak grote waarde vertegenwoordigt heeft Farenhorst de uitdaging opgepakt om werkwijzen te ontwikkelen die de ‘traceability’ van architectuur kunnen vergroten. Een van de fouten uit het verleden die Farenhorst daarbij heeft willen vermijden, is wat in kennismanagementliteratuur bekendstaat als de ‘ICT-trap’; oftewel de (foutieve) gedachte dat je, al dan niet met behulp van tools, alle kennis in formele modellen kunt opslaan in databases of vaste sjablonen: “Dat werkt niet. Veel expertkennis is van nature impliciet en te contextgebonden om op die manier te worden gevangen. Bovendien is er voor de eigenaren van deze impliciete kennis nauwelijks een prikkel om uit zichzelf alles expliciet vast te leggen.”
Eeuwen oude methode
Veel beter is volgens de onderzoeker de al eeuwen oude methode van ‘socialisatie’ van kennis: als geïnteresseerde vakmensen bij elkaar komen, gaan ze praten over hun problemen en oplossingen en zo delen ze dan ervaringen en expertise. Onuitgesproken maatschappelijke principes van ‘voor wat hoort wat’, gevleid zijn door een vraag en streven naar professioneel prestige, houden deze manier van kennisuitwisseling gaande. De voornaamste beperkende factor tegenwoordig is echter de mate waarin de betreffende professionals elkaar nog in persoon ontmoeten. Relatief nieuwe ontwikkelingen als detachering en gedistribueerd werken ondermijnen deze traditionele uitwisseling van kennis. Bovendien wordt kennis die door informele gesprekken wordt gedeeld vaak nauwelijks vastgelegd, waardoor hergebruik van deze kennis niet mogelijk is.
De oplossing
Farenhorst vond voor deze kennismanagementproblemen een oplossing door architectuurdeskundigen naar het web te loodsen. Met behulp van een Enterprise wiki-implementatie bracht hij bij Capgemini BAS zo’n honderd deskundigen samen in een online community om architectuurkennis te delen.
Meer lezen?
Ga dan naar de Automatiseringsgids site. Daar vindt u het volledige artikel van journalist Rolf Zaal.
Datum: dinsdag 10 november 2009